Berichten

Versterking Binnenstad 2013-2017 – De leugen van 26 miljoen

Inleiding
Op 29 juni 2021 beslist de gemeenteraad over een nieuw plan om de kwakkelende middenstand te helpen. Kern van het verhaal is het compacter maken van het winkelcentrum. Komt er in de praktijk op neer dat winkels met belastinggeld worden verhuisd van niet goed lopende straten naar met name de Langestraat.

Het vorige plan liep van 2013-2017 en werd “Versterking Binnenstad” genoemd. De gemeente (lees: voormalige wethouder Laura Broekhuizen) heeft zich in die jaren voortdurend op de borst geslagen dat dankzij haar inspanningen de Winschoter binnenstad enorm opgeknapt zou zijn. Het programma kende 3 hoofdpunten:

– Vastgoed en gebiedsontwikkeling

– Openbare ruimte en aankleding

– Marketing en ondernemerschap.

In die periode zou een bedrag van 26 miljoen in allerlei projecten zijn geïnvesteerd. Tabel 1 laat het overzicht zien.

NrOnderwerpBedrag
1Reconstructie Oldambtplein e.o.2.400.000
2Reconstructie Venne, Liefkenshoek, Stationsgebied, Gassingel6.965.000
3Aankoop vastgoed5.900.000
4Stimuleringsverordening (opknappen/verhuizen winkels)700.000
5Aankleding openbare ruimte273.000
6Bewegwijzering50.000
7Marketing en communicatie298.210
8Kosten Infopunt67.470
9Aanleg Wifi binnenstad34.000
10Project Winschoten 24110.000
11Projectleiding extern80.000
12Programmaregie227.000
13Programmasecretariaat147.820
14Diverse investeringen van de gemeente4.700.000
---------------
Totaal (bedragen in miljoenen euro's)21.952.500

Tabel 1 - Overzicht investering 26 miljoen - (bron: mail gemeente 5-12-2017)

Maar de gemeente heeft het steeds over 26 miljoen. Hierboven staat “slechts” 21,9 miljoen. De rest van het bedrag, ruim 4 miljoen, is een schatting van de gemeente over wat bedrijven/pandeigenaren zouden hebben geïnvesteerd. De gemeente kan dat echter niet onderbouwen.
Het is dan ook niet realistisch. Volgens het in opdracht van de gemeente gehouden vitaliteitsonderzoek van GertJan van ’t Land in 2014 gaf slechts een kleine groep aan mee te willen werken aan de versterking van de binnenstad. [rapport, pagina 2, rood onderstreept].
De meeste posten in bovenstaande tabel spreken voor zich, maar wat is er nu concreet gedaan aan het versterken van het winkelbestand?


Versterken winkelbestand
Volgens onderzoeksbureau Broekhuis Rijs stond in 2012 ca 20% van het aantal vierkante meters (m2) winkelruimte in het Winschoter centrum leeg.
De gemeente hanteerde 2 methodes om dit probleem op te lossen.

A – Opkopen en slopen van panden

B – Gesubsidieerd verhuizen naar kerngebied en gevels verfraaien.

 

A – Opkopen en slopen van panden

De destijds verantwoordelijke wethouder (2014-2020), mevrouw Broekhuizen, leek geobsedeerd door het uit de markt halen van m2. Er is dan ook voor bijna 6 miljoen euro aan voornamelijk winkelpanden opgekocht.

Onderstaande tabel laat de wat grotere bedragen zien die zijn uitgegeven aan het ombouwen van winkel naar voornamelijk wonen of het domweg slopen van panden.

MaatregelenDoelKosten
Herontwikkeling Langestraat Noordverbetering aansluiting/gevels€ 175.000
Langestraat 117Opknappen gevel60.000
Blijhamsterstraat 5/5a en Torenstraat 29 transformatie verpaupering€ 300.000
Blijhamstersterstraat 4-6 (Flint)transformatie verpaupering€ 150.000
Torenstraat 5, 19, 23, 39 en 41 transformatie detailhandel/verpaupering€ 380.000
Torenstraat 32 aankoop+sloop          € 180.000
Torenstraat 33 (Chinees) in 2019 gesloopttransformatie horeca€ 30.000
Torenstraat 38 (Meubelhuis onder flat)transformatie detailhandel/verpaupering10.000
Marktplein 8ombouw pand€ 10.000
Venne 170aOpknappen gevel25.000
Venne C1000 + stukje parkeerterreintransformatie omgeving/detailhandel€ 2.200.000
Venne oude Aldi
transformatie omgeving/detailhandel520.000
panden Vissersdijk (naast 't Rond)transformatie omgeving/detailhandel1.500.000
Locatie Mestemaker (achter Hema)transformatie omgeving/detailhandel€ 20.000

Tabel 2 - Overzicht belangrijkste aankopen vastgoed + ombouwsubsidies (bron: mail gemeente 23-01-2018)

Het grootste deel van het bedrag is uitgegeven aan de sloop van de C1000 + omgeving en de voormalige Aldi aan de Venne.
In 2015 schreef BOB al dat een deel van de opgekochte panden is afgebroken, maar gelukkig niet alles. De gemeente betaalde een 0,5 miljoen voor het oude pand van de Aldi aan de Venne en verkocht het vervolgens voor 0,25 miljoen aan kerkgemeenschap Immanuël. Die club heeft dus een zwaar gesubsidieerd pand gekregen. [Link BOB-artikel hier]

 

B – Gesubsidieerd verhuizen en gevels verfraaien (Stimuleringsverordening)
Met de 700.0000 euro van de pot Stimuleringsverordening zijn slechts 2 winkels gesubsidieerd verhuisd . Het gaat om een interieurzaak aan het eind van de Torenstraat naar het begin en een toko van de Torenstraat naar ’t Rond. (Toko bestaat helaas niet meer.)
De rest van het subsidiegeld is vooral uitgeven aan het verfraaien van winkelgevels. In de meeste gevallen gaat het om bedragen tot z’n 10.000 euro. Een uitzondering is een (inmiddels voormalige) fietsenzaak die het absurde bedrag van 60.000 euro kreeg.


Verkeerde prioriteiten
Een belangrijk onderdeel van het opknappen van de binnenstad had de versterking van het winkelbestand moeten zijn. Edoch, bijna de helft deel van het geld is opgegaan aan de vernieuwing van riolering en bestrating op de Venne, Liefkenshoek, Stationsgebied en Gassingel (7 miljoen).
Daarnaast is maar liefst 2,4 miljoen in de rotonde Oldambtplein gestoken. Dat is samen 9,4 miljoen alleen voor stenen en riool.


Gebrek aan visie
Het beleid van de gemeente was nogal zwalkend. In 2014 werd de voormalige Aldi omgebouwd tot kerk waarmee 2200m2 uit de markt werd gehaald. In die periode waren er ook plannen voor een meubelboulevard en bouwmarkt aan de Beertsterweg achter de Formido. Wethouder Broekhuizen zei daarover het volgende: “Als nu ook het meubelboulevardplan achter de Formido niet doorgaat, scheelt dat ook een hoop m2”.
Dat was kolder, want die m2 bestonden alleen maar als plan.

In 2017 was de wethouder blijkbaar van mening veranderd. In het Dagblad van 16 mei meldde zij vol trots, dat een ontwikkelaar belangstelling had, voor jawel, het terrein aan de Beertsterweg. Dat is een draai van 180 graden t.o.v. de ideeën uit 2014.
Ook de sloop van de C1000 was een ernstige vergissing. [BOB-artikel – sloop C1000].


Leegstand vooral probleem pandeigenaar
Dat zogenaamd uit de markt halen van m2 met geld van de belastingbetaler is in mijn ogen een vreemde zaak.
Ja, veel winkelpanden staan al jaren leeg en in de meeste zal nooit weer een winkel worden gevestigd. Dat is pech voor de pandeigenaar, maar de economie is een dynamisch ding. Ooit was de Blijhamsterstraat een belangrijke winkelstraat, maar dat is al decennia voorbij. Dat proces is nu in de Torenstraat ook volop aan de gang. Diverse winkelpanden krijgen een nieuwe functie door ze om te bouwen tot woonruimte. Daar zijn ook subsidies voor beschikbaar. Leegstand in de uiteinden van winkelstraten is niet anders. Daar waar geen loop is van publiek, heeft een winkel (meestal) ook geen bestaansrecht.


Conclusie
Wat dit artikel wil laten zien, is dat overheidsbeleid weinig invloed heeft op het winkelbestand. Het is vooral verkwisting van belastinggeld. Jazeker, er zijn winkels omgebouwd tot woningen, zoals in de Torenstraat. Dat de gemeente daarvoor een verbouwingssubsidie beschikbaar stelt, is leuk meegenomen, maar zal voor de pandeigenaar geen doorslaggevend argument zijn.
De miljoenen die zijn gebruikt voor aankoop en sloop van diverse panden laten pijnlijk zien, dat er geen sprake is van samenhangend beleid of een visie hoe het er daarna uit moet zien. Het blijft beperkt tot de zoveelste stadstuin zoals in de Torenstraat.
Waarom geen woningbouw? Zorg voor een mooie gevelwand. Zorg voor eenheid in bebouwing. Dat is toch niet zo moeilijk. Nu is het een gatenkaas.

Het winkelcentrum zelf (de middenstand) is van die miljoenen niks wijzer geworden. Dat is niet zo verwonderlijk, want de gemeente luistert niet naar de ondernemers. Bij de start van het “Binnenstad Beter” plan in 2013 hebben winkeliers massaal geprotesteerd. [Dagblad artikel – kritiek besteding miljoenen]. Bij de sloop van de C1000 in 2015 waren er niet alleen veel protesten, maar spanden boze ondernemers ook nog een kort geding aan tegen de gemeente. Die deed alsof ze luisterde, maar hield de actievoerders ronduit voor de gek [BOB-artikel sloop C1000 hier]. In 2017 kwam de gemeente met een nieuw bestemmingsplan voor het centrum. Dat leverde veel boze reacties op, maar de gemeente was doof [Dagblad artikel – kritiek bestemmingplan centrum] en [Dagblad artikel – brandbrief bezorgde ondernemers ].
Ben benieuwd of de middenstand nog enig vertrouwen in de gemeente heeft.

Binnenkort beslist de gemeenteraad over nieuw plan voor het opknappen van het winkelcentrum. Daar moeten wederom miljoenen voor op tafel komen. Gezien dit verhaal lijkt het vooral weggooien van belastinggeld.


Suggestie – Verhuizen Jumbo en Aldi naar oude Sint Lucas
Allerlei adviesbureaus  die de gemeente inhuurt, geven duidelijk aan hoe belangrijk een supermarkt voor een winkelgebied is. “Gewone” winkels verhuizen alleen is niet voldoende. Er moet een “trekker” dichtbij zijn. Het beleid van de gemeente Oldambt om van het Oldambtplein-gebied een sterke trekker te maken voor het noordelijk deel van de Langestraat d.m.v. het Cultuurhuis is een faliekante mislukking geworden.

De plek waar de Jumbo en Aldi zitten met die rare parkeerplaats aan de achterkant waarbij je om de Klinker heen moet rijden, is tamelijk onlogisch. Achteraf hadden de ingangen van de winkels aan de Stikkerlaan gesitueerd moeten worden met de parkeerplaats op de Blaauwlokatie.
Nog logischer zou zijn om beide supermarkten op de begane grond van het ziekenhuis een plek te geven (met eventueel in de kelder een parkeergarage). Dan heb je een trekker voor met name het noordelijke deel van de Langestraat. Is ook gelijk compensatie voor het verdwijnen van parkeerruimte vanwege de bouw van het nieuwe gemeentehuis. De rest van het oude ziekenhuis kan omgebouwd worden tot appartementen (niet voor jongeren).
Proberen Albert Heijn te laten verhuizen naar het ziekenhuis is een dom plan. Het Postilterrein waar AH nu zit, loopt als een tierelier. Daar moet je vooral van afblijven.

En jawel, in het nieuwe gemeenteplan voor het opknappen van het centrum wordt ook ’t Rond genoemd. Ik roep al jaren dat die plek uiterst geschikt is als gemeentehuis. Maar mijn stem is niet zo luid als die van anderen (hoi Cor Boerma). De aanpassing kost een fractie van de huidige nieuwbouw.
Op de A1-locatie (naast de Hema) kan dan eindelijk een mooie winkel of horecagelegenheid met terras worden gebouwd. Een gemeentekantoor heeft daar helemaal niks te zoeken.


Aanvulling
Na stevige kritiek van de middenstand en diverse politieke partijen is in de raadsvergadering van 29 juni 2021 besloten om de nieuwe detailhandelvisie door te schuiven naar het najaar en dan met een aangepaste versie te komen. 

Wethouder Engelkens, Agro Dun Pekela en windmolens

In een eerder artikel [link] schreef ik daar waar zwakke politici regeren, sterke ambtenaren de macht grijpen. Een goed voorbeeld is de afdeling “Ruimtelijke Ordening” (bouwen en slopen). In de artikelen “Oldambt geeft vastgoed weg” en “Cultuurhuis “De Klinker” – bouw en exploitatie” kwam het functioneren van deze club al eens aan de orde.
In 26 jaar heeft die afdeling 9 wethouders versleten.

  • 1994 – 1996   Altjo Bruins (PvdA)
  • 1996 – 2000   Emme Groot (PvdA)
  • 2000 – 2006   Janine Roelfsema (PvdA)
  • 2006 – 2008   Harry Jansema (VVD)
  • 2008 – 2010   Hans Klopstra (PvdA)
  • 2010 – 2012   Bé Zwiers (PvdA)
  • 2012 – 2013   Hans Polman (PvdA)
  • 2014 – 2020   Laura Broekhuizen (PvdA)
  • 2020 – heden Gert Engelkens (PvdA)

Voor de politieke aansturing is dat een slechte zaak, alhoewel ze bijna steeds van dezelfde partij zijn. Betekent dat de ambtenaren een sterke positie hebben. Hun invloed reikt zo ver, dat zelfs de in Oude Pekela gevestigde firma Agro Dun er mee te maken heeft.

Het bedrijf houdt zich bezig met de teelt en verwerking van hennepvezels. Zij heeft op dit gebied een aantal mooie, innovatieve producten ontwikkeld, waaronder vezelisolatie voor hennephuizen [link]. Voor uitbreiding van die productie wil Agro Dun 1,5 miljoen investeren. Prima zaak voor de lokale werkgelegenheid dus. De gemeente Pekela snapt dat en is enthousiast, maar Oldambt doet moeilijk.

Het probleem zit ‘m in de gemeentegrens tussen Oldambt en Pekela. Het merkwaardige is dat die dwars door het terrein van de firma Dun loopt [plaatje hier]. De nieuw te bouwen hallen komen op het gebied van Oldambt te liggen. Die heeft jaren geleden in het bestemmingsplan de functie gewijzigd van “woon” naar “agrarisch”. Agro Dun werd daar niet van op de hoogte gebracht.

Het bedrijf loopt echter tegen ambtelijke onwil aan om het probleem op te lossen. Meerdere gesprekken met Oldambtster ambtenaren leverden in eerste instantie niets op. Dat was nog in de periode dat Laura Broekhuizen (PvdA) de verantwoordelijke wethouder was. Sinds 22 juni is partijgenoot Gert Engelkens haar opvolger.
Dat de gesprekken tussen ambtenaren en Dun niet lekker liepen, ziet Engelkens anders. Hij zegt dat Oldambt nooit een barrière heeft opgeworpen. “Onze insteek is altijd positief geweest. Dat er sprake zou zijn van een stroef verloop heeft hij zelf niet zo ervaren. ” [bron DvhN 21-09-2020]

Hier gaat Engelkens echter de mist in. Hij was niet bij de gesprekken aanwezig. Die zijn gevoerd door ambtenaren van de afdeling “Ruimtelijke Ordening”.
Dat ambtenaren een door hun zelf opgesteld bestemmingsplan belangrijker vinden dan werkgelegenheid, is een kwalijke zaak. De verantwoordelijke chef had direct naar de wethouder moeten stappen en vragen om dit zo snel mogelijk op te lossen. Helemaal omdat er sprake is van een gemeentegrens overschrijdende activiteit.
I.p.v. zijn ambtenaren de oren te wassen, gaat Engelkens hen juist verdedigen.


Inmiddels is er een gesprek geweest tussen Pekela (waarnemend burgemeester Jaap Kuin en wethouder Hennie Hemmes) en Oldambt (Gert Engelkens). Kuin verwacht dat het bestemmingsplan binnen een jaar wordt aangepast. Dat klinkt mooi, maar toch lijkt het alsof Oldambt de boel nog steeds zit te traineren. Het is namelijk altijd mogelijk om in een bestemmingsplan een uitzondering te maken m.b.v. de “artikel 19 procedure”. Dan kan het probleem in een paar maanden worden opgelost. Gemeente Oldambt doet dat echter niet. Engelkens gaat hier voor de 2e keer de mist in.

Een voorwaarde die Oldambt stelt, is dat Agro Dun moet aangeven waarom uitbreiding noodzakelijk is. Ook moet het bedrijf aangeven welke activiteiten het daar wil onderbrengen en wat de toekomstplannen zijn.
Dat is helemaal bizar. De gemeente Oldambt is nog niet eens in staat een begroting voor een jaar op te stellen en zich daar aan te houden, maar een ondernemer die zelf geld investeert moet aan ambtenaren verantwoording afleggen over zijn uitbreidingsplannen. Alsof het verlenen van een vergunning een gunst is.
Ambtenaren een particulier bedrijfsplan laten beoordelen is volstrekt bespottelijk. Engelkens faalt hier voor de 3e keer.


 

Windmolens
De gemeente Oldambt heeft in het verleden meermaals duidelijk aangegeven tegen grote windmolens te zijn. Toch heeft de Partij voor het Noorden (PvhN) op uitnodiging van energieproducent Vattenfall (voorheen Nuon) een paar uur met dit bedrijf gesproken over een locatie ten oosten van Blauwestad en Beerta (Ulsda).
Waarom je dan in gesprek gaat, is mij onduidelijk. Misschien omdat de verantwoordelijke wethouder voor energiezaken Bard Boon (ex-GroenLinks) lid is van die partij en Vattenfall zo een stok tussen de deur denkt te krijgen.
Bij Boon stroomt nog heel veel GroenLinks-bloed door de aderen en die partij is groot voorstander van windmolens. Vattenfall kent zijn pappenheimers.

Vervolgens heeft de PvhN tijdens een raadsvergadering gevraagd of wethouder Engelkens op de hoogte is van de plannen van Vattenfall. Een windmolen is een bouwwerk en valt onder zijn afdeling.
Blijkbaar was het een moeilijke vraag, want hij zou die vraag schriftelijk gaan beantwoorden. Daar gaat het echter weer mis.
Met verwijzing naar het gemeentelijk standpunt had Engelkens hier met de vuist op tafel moeten slaan en zeggen dat die Vattenfall-kl**tzakken hier niks te zoeken hebben. Maar bang om ook maar iets verkeerds te zeggen, gaat Engelkens eerst overleggen met het college van B & W en z’n ambtenaren.


Precies datgene waar ik bij zijn benoeming al bang voor was, lijkt uit te komen. Over 1,5 jaar zijn er nieuwe gemeenteraadsverkiezingen. In die tussentijd kan Engelkens zich amper inwerken, laat staan een stempel drukken op de afdeling. Betekent dat hij sterk afhankelijk is van zijn ambtenaren. Iets wat zijn vele voorgangers (partijgenoten) ook al waren.
Als persoon is Gert Engelkens een aardige vent. Voor het wethouderschap heeft hij in mijn ogen echter te weinig ballen. Zijn voorganger Laura Broekhuizen had die wel, maar trekt gezien haar kwaliteiten, steeds een te grote broek aan. Vermoedelijk heeft Engelkens niet in de gaten, dat het PvdA-politbureau hem op die plek gezet heeft om op de winkel te passen tot de volgende verkiezingen.

Dan nog een advies aan Agro Dun. Oldambt is een ondernemersvijandige gemeente [Vb. 1 – sloop C1000Vb.2 – Bosma Bedden en Kamps Haarden, Vb.3 – Maas verbouw zusterflat (met ambtenaren “Ruimtelijke Ordening” in de hoofdrol]. Misschien is het mogelijk om op het stuk grond aan de Pekela-kant te bouwen. Desnoods door er een stuk bij te kopen. M.b.v. van de gemeente Pekela verwacht ik dat de nieuwbouw er binnen een jaar staat.

Over Bopinie: dat is een kort, op persoonlijke titel geschreven opiniestuk.