Oldambt en Democratie. De gemeentesecretaris

Inleiding

Dit stuk maakte oorspronkelijk deel uit van het nog te verschijnen artikel “Gemeentehuis – sloop/nieuwbouw – de verantwoordelijken”.
Daar is eerder al stuk uitgehaald en gepubliceerd onder de titel “Hoe democratisch is de gemeente Oldambt?” [link]. Ook dit artikel heeft “democratie” als onderwerp en dan nogmaals het gebrek daaraan.

De spil in dit verhaal is gemeentesecretaris Herman Groothuis. Hij dook in het vorige democratie-artikel ook al op. Maar er valt nog wel wat meer te vertellen.


Waar ligt de macht in de gemeente? (De echte “bazen”)

De werkelijke macht in de gemeente ligt gedeeltelijk bij de politiek, maar vooral bij de 4 hoogste ambtenaren. Te weten de 3 sectordirecteuren en de gemeentesecretaris. De sectordirecteuren fungeren ook nog eens als loco-secretaris.
De wethouders leunen zwaar op de kennis van deze mensen. Politici komen en gaan, maar de ambtenaren blijven zitten.

Wat betreft de sectordirecteuren gaat het om de volgende 3 personen:

  • Harry Wieringa – afdeling Maatschappelijke zaken (o.a. uitkeringen)
  • Anton Saman   – afdeling Ruimtelijke Zaken (o.a. bouwen en slopen)
  • Geert Heiminge – afdeling Publiekszaken (personeelszaken, financien)

Voor een gezond werkklimaat is het belangrijk dat de 3 directeuren + gemeentesecretaris onafhankelijk van elkaar opereren.  “Vriendjes zijn” in de ambtelijke top lijkt mij tamelijk ongezond, omdat het een kritische houding en discussie over onderwerpen in de weg kan staan. Voorkomt ook het gezamenlijk “sturen” van een democratisch orgaan als de gemeenteraad.

Dat “sturen” valt heel duidelijk op bij het sloop/nieuwbouwplan van het gemeentehuis. Vanuit de politiek zijn er gezien de grootte van het project meerdere wethouders (Wünker en voorheen Swagerman) bij betrokken.
Daarnaast bemoeit gemeentesecretaris Herman Groothuis zich intensief met het project. Was bij de bouw van de nieuwe Klinker ook het geval.

Het voorstel naar de gemeenteraad toe is geschreven door sectordirecteur bouwen/slopen Anton Saman. Dat klinkt logisch.
Een andere sectordirecteur, Geert Heiminge, is ook al langere tijd bij het project betrokken. Dat is niet logisch, want Heiminge heeft niks met bouwen of slopen te maken.
Wel met financiën, maar dat geldt voor alle projecten. Dan zou hij overal bij betrokken kunnen worden.

Toch is hij blijkbaar goed op de hoogte van details. Op 18 juli 2018 schreef Groothuis een brief waarin stond, dat raadsleden voor vragen bij Heiminge konden aankloppen. [Poort van Winschoten – Raadsbrief 2018-07-18.pdf]

Maar Heiminge’s naam duikt vaker op. Naar aanleiding van een kritisch verhaal op BOB over het nieuwbouwplan en voorstel in de media over ’t Rond als gemeentehuis stelde de Partij voor het Noorden vragen aan het college van B & W. Die werden schriftelijk beantwoord door gemeentesecretaris Groothuis. In het document stond echter duidelijk de naam van Heiminge. (Brief [hier]. Kijk onder “eigenschappen”.)

Het lijkt bijzonder dat een sectordirecteur van de afdeling publiekszaken zich met bouwzaken bemoeid, maar als je naar het carrièreoverzicht van beide heren kijkt, is dat niet zo verwonderlijk. Beide kunnen al tientallen jaren goed met elkaar overweg.


Parallelle carrières

Dat de carrière van Groothuis en Heiminge aardig parallel loopt, is hieronder duidelijk te zien.

Periode Functie/gemeente (carrière Herman Groothuis)
1999-2003IND (onderdeel COA) adjunct-directeur Noord-Oost
2002-2006? Ten Boer raadslid PvdA
2003-2008Eemsmond gemeentescretaris
jan. 2009-hedenOldambt gemeentesecretaris
Periode Functie/gemeente (carrière Geert Heiminge)
....... -2002Vlagtwedde hoofd bestuurszaken
2002-2009 Ten Boer gemeentesecretaris
okt. 2009-hedenOldambt manager/ sectordirecteur publiekszaken

Van 1999 tot 2003 werkte Groothuis bij het IND (Immigratie en Naturalisatie Dienst). Dat is een onderdeel van het COA en die zorgt weer voor asielcentra (AZC’s). Groothuis was o.a. verantwoordelijk voor de bouw van het Aanmeldcentrum in Ter Apel. In die tijd werkte Heiminge bij de gemeente Vlagtwedde en daar viel ook Ter Apel onder.

De volgende stap in de carrière van Heiminge was gemeentesecretaris van Ten Boer. Daar kwam hij Groothuis weer tegen. Dit keer als raadslid namens de PvdA. Groothuis was toen zelf ook al beroepshalve gemeentesecretaris en wel in de gemeente Eemsmond. Dat is een buurgemeente van Ten Boer. Met zoveel raakvlakken heb je een hoop onderwerpen om over te praten.

In januari 2009 werd Groothuis gemeentesecretaris in Oldambt. Tien maanden later kon Heiminge ook aan de slag bij de gemeente Oldambt.

Herman Groothuis

Geert Heiminge

Het hebben van een netwerk is altijd handig. Zeker wanneer je zoals Groothuis bij een landelijke club als de IND gewerkt hebt. In 2015 werd de gemeente Oldambt overvallen met de vraag om een AZC te realiseren. Het werd ook gelijk één van de grootste (1000 personen) in het Noorden. Toeval?

Nog een aardig detail. Van 2018-2019 was mevrouw Rika Pot (PvdA) waarnemend burgemeester van Oldambt. Tussen 2002-2009 was ze burgemeester van Ten Boer. Uitgerekend in die periode was Heiminge daar gemeentesecretaris en zat Groothuis namens de PvdA in de gemeenteraad. Mevrouw Pot is overigens een gedreven, bekwame bestuurder. Daar kan ik niks verkeerds over zeggen.

Groothuis is een netwerker pur sang. Hij duikt overal op. In de landelijke vereniging van gemeentesecretarissen is hij algemeen bestuurslid. Bij de gemeenteraadsverkiezingen 2018 van de stad Groningen zat hij in de commissie die de PvdA-kandidatenlijst samenstelde.


Tot slot

Groothuis zit als gemeentesecretaris in allerlei overlegorganen. In het artikel “Hoe democratisch is Oldambt?” [link] schreef ik dat hij ook mede de agenda van de gemeenteraad bepaalt. In de begeleidingscommissie die onderzoekt hoe democratisch de gemeente Oldambt is, duikt hij ook weer op.
Ook mag hij op verzoek aanschuiven bij de besloten vergaderingen van de fractievoorzitters van de Oldambtster politieke partijen (het zogenaamde seniorenconvent).

Het deel uitmaken van allerlei commissies is een probleem wat al vele jaren speelt. In 2010 trok de VCP in mijn ogen terecht aan de bel over Groothuis deelname aan de vertrouwenscommissie voor een nieuwe burgemeester. Dagblad [hier] en [hier].

Ondank de kritische woorden van hoogleraar staatsrecht Elzinga, vonden waarnemend PvdA-burgemeester Martin Zijlstra en PvdA-Commisaris van de Koningin Max van den Berg het geen probleem dat PvdA-gemeentesecretaris Groothuis in deze commissie zat.

Dat het gros van de Oldambtster politiek dit allemaal heel normaal vindt, geeft wel te denken.

Het zou uit democratisch oogpunt een goede zaak zijn om een ambtenaar als Groothuis uit allerlei politieke commissies te weren.  Op 1 juli gaat hij met pensioen. Dat is een goed moment  om de functieomschrijving van de nieuwe gemeentesecretaris zodanig aan te passen, dat de hier omschreven on-democratische constructies niet meer mogelijk zijn.

Het klinkt leuk om de burger mee te willen laten praten onder het mom van democratie, maar pas in vredesnaam eerst je eigen interne, rotte democratische structuren aan.

Nog even voor alle duidelijkheid. Het gaat hier niet om de kwaliteiten van de genoemde ambtenaren, maar de ongewenste verbanden.

3 antwoorden
  1. Nelleke zegt:

    Uit mijn hart gegrepen.
    Het democratische gehalte van de gemeente Oldambt is ongeveer nul. Als overtuigd sociaaldemocrate ben ik zo ongelooflijk geschrokken van de wijze waarop de PvdA in de provincie Groningen huishoudt, het is beschamend. Ik heb mijn lidmaatschap van deze partij daarom bij de benoeming van mw Broekhuizen tot wethouder in Oldambt opgezegd. Het was een spel dat ook toen door de PvdA werd gespeeld onder het mom van ‘open en eerlijke ‘politiek bedrijven terwijl alles al was voorgekookt qua kandidatenlijst en wethouderskeuze. Dat werd door de provinciale PvdA familie prachtig geregeld.
    Het is te hopen dat de raad zich toch langzaamaan bewust wordt dat zij het hoogste orgaan zijn en macht mogen gebruiken om de gemeente te besturen. Ze zijn nog altijd zo bang voor het ambtenarenapparaat en college.

    Met dank voor het stuk en een vriendelijke groet,

  2. Albert zegt:

    Dit stuk, dank hiervoor, gaat over Oldambt. Ik ben ervan overtuigd, dat dit elders net zo is. Partijpolitieke belangen, lees eigen carrière, staan bij veel hogere ambtenaren hoger op de agenda als het belang van de plaats of regio die ze besturen.
    Van netwerken krijg je vriendjes en ja dan in de politiek. Dat woord is er niet zomaar.
    Bedankt BOB voor de heldere uiteenzetting

  3. Hennie Hemmes zegt:

    Als bestuurder ben je geen knip voor de neus waard als je dit laat gebeuren.

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *