Berichten

Democratie – Durft u van een Oldambtster politicus een 2e hands fiets te kopen?

Inleiding
Het politieke bestuur in Nederland bestaat uit drie lagen, landelijke overheid (1e en 2e kamer), provincies en gemeenten. Deze opzet wordt het Huis van Thorbecke genoemd en bestaat al ruim 150 jaar.
Voor alle drie bestuurslagen mogen de burgers om de vier jaar naar de stembus. Op 18 maart 2026 worden gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Het is een middel dat u als burger de mogelijkheid geeft om in uw gemeente een partij te belonen of juist te straffen voor het beleid van de afgelopen vier jaren. De artikelen op deze site kunnen daar mogelijk een handje bij helpen.


1 – Opkomst verkiezingen gemeente Oldambt afgelopen jaren
Ruim 12 jaar schrijft de Bond van Oldambtster Belastingbetalers (BOB) kritische artikelen over het functioneren van de gemeente in het algemeen en de politiek in het bijzonder. Die artikelen laten zien dat er nog flink wat valt te verbeteren. De inwoners van deze gemeente zien dat maar al te goed en hebben dan ook weinig vertrouwen in de gemeente en haar bestuurders. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van de afgelopen jaren laat dat maar al te duidelijk zien.

Hieronder een tabel met de opkomstpercentages van de laatste jaren.

  • 2009 –  42,3% (herindeling kwam er aan in 2010)
  • 2014 –  55,5%
  • 2018  –  50,2%
  • 2022  –  46%

Tabel 1 – opkomst verkiezingen gemeenteraad

Die cijfers zijn niet best.
Ter vergelijking de opkomst bij landelijke verkiezingen

  • 2017  –  78,3%
  • 2021  –  73,0%
  • 2025  –  74,6%

Tabel 2 – opkomst 2e kamer

Dat de inwoners meer vertrouwen hebben in landelijke politici die ver van hun afstaan is best wel bijzonder. Zeker in een kleine gemeente als Oldambt is toch wel sprake van een hoog ons-kent-ons gehalte wat een bepaald vertrouwen zou moeten geven, maar blijkbaar pakt het hier negatief uit.


1a – Hoeveel kiezers worden door een coalitie vertegenwoordigd?
Maar als zo weinig kiezers komen opdagen, wat zegt dat dan over de legitimiteit van een te vormen coalitie?
Voor de partijen in de Oldambtster gemeenteraad zijn 25 zetels beschikbaar. Een coalitie die meer dan 13 zetels telt, is een meerderheid, maar hoeveel kiezers vertegenwoordigen zij eigenlijk?

In de periode 2018-2022 werd de gemeente in eerste instantie bestuurd door een coalitie bestaande uit PvdA, PvhN, SP en VVD.
Hoe groot is nu het percentage van de kiezers dat door deze vier partijen bij de start in 2018 werd vertegenwoordigd?

PvdA + PvhN + SP + VVD
14,5% + 9,6% + 12,8% + 12,8% = 49,7%

Van de kiezers kwam slechts 50,2% opdagen. Bovenstaande coalitie vertegenwoordigt dan 50,2 * 49,7 = 25% van de kiezers.

In 2019 stapte de SP wegens onoverbrugbare meningsverschillen over bezuinigingsvoorstellen uit die coalitie.

BOB-artikel “Oldambtster politiek draait door – reactie op ingezonden brief Albert Kuiper”

 

1b – En hoe was die verhouding de afgelopen 4 jaren (2022-2026)?
Na de verkiezingen in 2022 werd de huidige coalitie gevormd bestaande uit PvdA, PvhN, Gemeentebelangen Oldambt (GBO) en VVD.

De vier partijen kregen de volgende percentages stemmen.

PvdA   + PvhN + GBO   + VVD

14,7% + 10,5% + 13,4% + 9,7% = 48,3%

Opkomst 46%. Bovenstaande partijen vertegenwoordigen 46 * 48,3 = 22,2% van de stemgerechtigde kiezers.

Het percentage is t.o.v. van 2018-2022 wederom gedaald. Klinkt niet echt democratisch dat een coalitie met slechts 22,2% van de stemgerechtigde kiezers een voorstel er “door kan drukken”.

Maar daar moet eerlijkheidshalve wel bij worden vermeld dat het grootste deel van de raadsbesluiten wordt genomen met steun van een ruime meerderheid van de oppositiepartijen.
Toch is er iets fundamenteels mis als bij achtereenvolgende gemeenteraadsverkiezingen de helft van de kiezers niet eens meer de moeite neemt om naar de stembus te gaan.

Wethouders zijn Laura Broekhuizen (tot mei 2020) opvolger is Gert Engelkens, Jurrie Nieboer, Ger Klein en Erich Wünker.

BOB-artikel “Nieuwe gemeenteraad 2018 – Meerderheid is minderheid “


2 – Waarom zoveel ontevredenheid? Miskleunen laatste jaren
Veel besluiten die de gemeenteraad neemt, zijn standaard zaken waar politiek weinig eer aan te behalen valt, zoals benoemingen, samenwerkingsverbanden en belastingtarieven. Wat leidt dan wel tot zoveel ontevredenheid?

Dat heeft meerdere oorzaken. Het is de algemene ontevredenheid over de staat van de gemeente, zoals het gebrekkige groen onderhoud en de staat van wegen en straten.

Een taak die nogal eens vergeten wordt, is het bewaken van erfgoed en de uitstraling van een plaats. In het verleden is in Winschoten, met name in de jaren 60, heel veel zonder enig historisch besef gesloopt. Maar ook de laatste 10 jaar was het flink mis. De sloop van de Klinker, Muziekschool, bibliotheek en het Sint Lucas ziekenhuis zijn complete miskleunen.
Ook in dorpen als Scheemda en Beerta is veel vernield.

Het plan om sportcentrum MFC De Hardenberg in Finsterwolde te sluiten was een bestuurlijke blunder van jewelste. Komt verderop nog aan de orde.

Daarnaast roept de nieuwbouw van het gemeentehuis een hoop boosheid op.

Dat een raadsmeerderheid bijna alles maar pikt en geen zinvolle, kritische vragen stelde, is werkelijk onbegrijpelijk.

Hier volgen drie totaal verschillende onderwerpen waar een raadsmeerderheid volledig faalde.


2a – Miskleun 1 – Verlenging contract met waarborgfonds Sociale Woningbouw
Raadsleden krijgen soms de meest merkwaardige zaken op hun bordje die niets met het Oldambt te maken hebben. Een voorbeeld is het raadsvoorstel van 20 september 2021 over een nieuwe overeenkomst tussen de gemeente Oldambt en het landelijke Waarborgfonds Sociale Woningbouw. (Gemeenten staan hierbij borg voor financiële problemen ontstaan door bijvoorbeeld wanbeleid bij woningbouwstichtingen in heel Nederland, zoals Vestia.) Het door een Oldambtster ambtenaar opgestelde voorstel is een halleluja-verhaal zonder ook maar één kritische noot.
In eerste instantie leek het mij ook een simpel iets, maar dat bleek toch niet zo te zijn. Vandaar dat het alsnog op de BOB-site is beland. “garantstelling sociale woningbouw”

Een raadslid had het BOB-artikel pas na de stemming gelezen en was zich een hoedje geschrokken. Als hij dat van tevoren had geweten, had hij niet voor gestemd.

En hoe was nu de uitslag van het raadsbesluit?

Raadsbesluit Overeenkomst waarborgfonds Sociale Woningbouw met Oldambt 20-09-2021

Voor: 20

Tegen: 0

Afwezig: 5

Het voorstel werd unaniem aangenomen.

Normaal gesproken vermeld ik de partijen en namen van de raadsleden. Dat is op de gemeentelijke website te zien. Dit raadsbesluit is echter al “te oud”. Tegenwoordig is op de gemeentelijke website wel te zien hoe partijen en raadsleden de afgelopen jaren bij een raadsbesluit hebben gestemd.

Dit voorbeeld valt niet helemaal onder de raadsbesluiten van de afgelopen vier jaar, maar het zijn wel grotendeels dezelfde raadsleden als nu. Klakkeloos worden ambtelijke stukken voor waar aangenomen. Kritische vragen stellen, is blijkbaar erg moeilijk.

Gemeenten hebben de laatste jaren steeds meer taken op hun bordje gekregen door nieuwe wetten en het overhevelen van taken zoals de jeugdzorg. Raadsleden moeten regelmatig beslissen over zaken die hun competentie ver overschrijdt. Dat geldt ook voor dit onderwerp. Dat hoort thuis bij de provinciale of beter nog de landelijke overheid.
Hoogleraar staatsrecht professor Douwe Jan Elzinga heeft zich al meerdere keren op kritische en soms vernietigende wijze uitgesproken over de huidige taken van een raadslid. Ook op deze site worden zijn woorden regelmatig aangehaald.


2b – Miskleun 2 – Sluiting MFC De Hardenberg Finsterwolde
Op 28 september 2022 besloot een krappe meerderheid van de gemeenteraad dat MFC De Hardenberg (overdekt zwembad, sporthal en sportcafé) in Finsterwolde moest sluiten. De voorziening is ooit gebouwd voor de inwoners van Beerta en Finsterwolde, maar omliggende plaatsen weten de weg ook te vinden.
Een uitgebreid BOB-artikel [BOB-artikel] liet zien dat de besluitvorming helemaal nergens op sloeg en zelfs strijdig was met het gemeentelijk beleid om burgers meer te laten bewegen. Het was het zoveelste onnozele plan van het college. Met een uiterst krappe meerderheid (12 voor, 10 tegen, 3 afwezig) werd het voorstel aangenomen. In haar nieuwjaarstoespraak van 2023 gaf burgemeester Sikkema toe dat met de sluiting de bezuiniging leidend was en niet de leefbaarheid.

Uiteindelijk is de Hardenberg overgenomen door een stichting bestaande uit een groep capabele en enthousiaste vrijwilligers die er in zijn geslaagd om van de MFC een goeddraaiend sportcomplex te maken.

En wie waren de partijen/raadsleden die akkoord waren met de krakkemikkige argumenten om te sluiten?

Raadsbesluit sluiting MFC De Hardenberg 28-09-2022

  • Voor: 12
    GBO 4   – Albert Kuiper, Henk van der Laan, Grietje Musch, Chris de Raaf
    PvdA 4  – Hilbert Flokstra, Fred Greven, Lucas Bolt, Monique Eijpe
    PvhN 2  – Mark Kalse, Janet de Wal-Vieregge
    VVD 1   – Mandy Meertens
  • Meestemmer oppositie:
    CDA      – Tim van Bostelen
  • Tegen: 10
    SP 2      – Harma Nobbe, Johannes Wesselink
    CDA 1   – Simeon Naaijer
    D66 1    – Henriëtte Davelaar
    GL 1      – Aart Langbroek
    OA 1     – Nico Postmus
    PVV 1   – Henk Venema
    VCP 3   – Jan Kenter, Gea Geerdes, Engel Modderman
  • Afwezig: 3
    CU 1       – Gertjan Bolt
    PvhN 1  – Anneke Suurling
    VVD 1    – Sander Leuning

Ben zeer benieuwd hoeveel inwoners van Finsterwolde en Beerta nog op bovenstaande coalitie-partijen stemmen.
Opvallend is dat de 2-mans fractie van oppositiepartij CDA verschillend stemde. Tim van Bostelen stemde voor sluiting. Hij was ooit penningmeester van Dorpsbelangen Nieuwolda. Dan weet je toch hoe belangrijk voorzieningen zijn in een dorp. De andere persoon van de CDA-fractie, Simeon Naaijer, snapt het wel. Hij was tegen sluiting.

BOB-artikel “Sluiting MFC Hardenberg Finsterwolde”


2c – Miskleun 3 – nieuwbouw gemeentehuis
Op deze site is in vier artikelen uitgebreid aandacht besteed aan de nieuwbouwplannen van het gemeentehuis. Een 5e is onderweg.

Gemeentehuis artikelen:
– 1 – 2019   5 juli   – sloop en nieuwbouw – gegoochel met cijfers – “BOB-artikel”
– 2 – 2019 13 sep. – nieuwbouwplan 2  “Gemeentehuis – deel 1-2”
– 3 – 2021 20 dec. – krakkemikkig parkeeronderzoek – “Nieuw gemeentehuis jaagt klanten winkels weg”
– 4 – 2024 26 jan. – nieuwbouwplan 3 (huidige nieuwbouw) – “nieuwbouwplan 2024”
– 5 – 2026 volgt nog – Uitleg Poort van Winschoten (gemeentehuis en Liefkenshoek)

Er zijn in de loop der jaren meerdere bouwplannen door de gemeenteraad goedgekeurd. Het huidige nieuwbouwplan is de derde versie. Op verzoek van een raadsmeerderheid heeft de Oldambtster Rekenkamer de plannen onderzocht. Deed men niet zelf, maar daarvoor werd een extern onderzoeksbureau ingehuurd.  Allerlei onderwerpen komen in het rapport ter sprake, behalve het belangrijkste, de zin van het gebouw en de kosten. Op deze website is al eens een artikel geplaatst over de nutteloosheid van de huidige Rekenkameropzet. Dit rapport bewijst dat helaas nog eens.  De oorzaak ligt bij de regels, die jawel, door de gemeenteraad zijn vastgesteld. BOB artikel “Oldambt en democratie – de rekenkamer”.

Gemeentehuis nieuwbouw – raadsbesluit 31 jan 2024
Op 31 januari 2024 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het huidige plan. De stemming was als volgt.

  • Voor:   19
    GBO 4    – Albert Kuiper, Grietje Musch-Dijkhuis, Chris de Raaf, Maria Winkel-Dijkhuis
    PvdA 4   – Lucas Bolt, Monique Eijpe, Hilbert Flokstra, Fred Greven
    PvhN 1   – Mark Kalse
    VVD 2    – Sander Leuning, Mandy Meertens
  • Meestemmers oppositie:
    CDA 2    – Tim van Bostelen, Simeon Naaijer
    CU   1     – Gert Jan Bolt
    D66 1     – Henriëtte Davelaar
    GL   1     – Aart Jan Langbroek
    PVV 1    – Henk Venema
    SP   2    – Harma Nobbe, Jeroen Nobbe
  • Tegen:   4
    OA 1     – Nico Postmus
    VCP 3   – Gea Geerdes, Jan Kenter, Engel Modderman
  • Afwezig: 2
    PvhN – Anneke Suurling en Jeanet De Wal

De wethouders waren Ger Klein (GBO), Gert Engelkens (PvdA), Jurrie Nieboer (PvhN) en Erich Wünker (VVD)


3 – Betrouwbaarheid partijen, personen en standpunten
Standpunten coalitiepartners Gemeentebelangen GBO, PvhN en VVD.

Standpunt VVD tijdens raadsvergadering 2017
Er zijn de afgelopen jaren drie plannen gepresenteerd voor een nieuw gemeentehuis. Op 18 december 2017 stemde de gemeenteraad voor het 1e plan. In die tijd zat de VVD in de oppositie en was Erich Wünker als VVD-gemeenteraadslid tegen het plan. Hij stemde in de raadsvergadering niet alleen tegen, maar motiveerde dat met een toelichting.

Ja, ik blijf het jammer vinden dat we in het duurste stukje kernwinkelgebied kantoren gaan bouwen. Ook al is het dan op de eerste verdieping en komt er een HEMA op de onderste laag. Vaak zie je dan om 16.00 uur, 16.30 uur de kantoren leeg zijn en dat het gewoon een donkere muur wordt. Als daar prachtige mooie woningen zouden zijn dan zou het meer uitstraling hebben volgens ons. Ja maar goed dan is het dat is een verschil van inzicht, verschil van mening.

Ten slot nog een opmerking over de toekomst, het scenario. Nogmaals, ik mis ook helaas die analyse, de afweging in het hele plan. We zijn nu echt bezig om een korte termijn plan neer te leggen voor de komende jaren t.a.v. de kantoren. Ik denk toch dat het goed zou zijn geweest als we zouden hebben gekeken naar alles wat er op ons afkomt t.a.v. automatisering, t.a.v. verwachtingen etc etc waardoor de rol van de overheid een heel andere zou worden, althans dat is onze verwachting. En of dan passend is om nogmaals op dit stuk van het centrum in Winschoten een nieuw gemeentehuis te bouwen, is voor ons een grote vraag.

Verstandige woorden lijkt mij. De argumenten gelden niet alleen voor het 1e plan, maar zijn universeel en gelden ook voor plan 2 en 3. Nalezen kan hier – BOB-artikel “Nieuw gemeentehuis geen goed plan”
“Zeg Van der Laan, Is het niet flauw om na 9 jaar deze woorden weer aan te halen?”
Nee, want het gaat om betrouwbaarheid. Een jaar later werd meneer Wünker namens de VVD wethouder en was zijn mening 180 graden gedraaid. Hij is een enorme pleitbezorger geworden van het nieuwe gemeentehuis. Als je zo weinig ballen hebt, ben je niet serieus te nemen. Kiezers hebben in 2018 misschien wel op de VVD gestemd vanwege het standpunt over een nieuw te bouwen gemeentehuis. Dan zakt je van die draai toch wel de broek af.

Standpunt PvhN
Een andere partij, de PvhN, had over uitbreiding van het gemeentehuis ook al haar bedenkingen. Dat gaat nog verder terug in de tijd dan de VVD. Fractievoorzitter Jurrie Nieboer zei daarover in de krant (Dagblad 19 juli 2010) verstandige dingen. Later draaide hij net als meneer Wünker ook als een blad aan een boom. Aangezien meneer Nieboer wel als wethouder de bouwplannen loyaal steunt, maar niet direct verantwoordelijk is voor de bouw, laat ik de onzin die hij in die tijd uitkraamde, maar voor wat het is.
Nalezen kan hier – BOB-artikel “Nieuw gemeentehuis geen goed plan”.

Standpunt GBO
In 2019 zat GBO-fractievoorzitter Ger Klein in de oppositie en hield in de raadsvergadering van 8 juli 2019 een uitgebreid pleidooi om het plan door een externe deskundige te laten beoordelen. Daarnaast had hij nog andere kritische opmerkingen.
In die tijd was het Hilbert Flokstra PvdA-fractievoorzitter en die reageerde gepikeerd op de opmerkingen van Klein. Dat meneer Flokstra meende daar op te moeten reageren i.p.v. de verantwoordelijke PvdA-wethouder (Broekhuizen) laat zien dat hij het principe van het dualisme (scheiding wethouder/fractie) niet helemaal begreep. Daarnaast werd pijnlijk duidelijk dat hij het raadsvoorstel niet snapte en allerlei dingen door elkaar haalde.

Inmiddels zijn de partij van meneer Klein en Flokstra coalitiegenoten en maken zij zich samen sterk voor een nieuw gemeentehuis.

Toen de raadsleden (Wünker, Klein, Nieboer) in de oppositie zaten, waren hun partijen geen voorstander van de bouw van een nieuw gemeentehuis. Nu zijn ze alle drie wethouder en zijn hun standpunten 180 graden gedraaid. Daar is een mooie uitdrukking voor. Kan er even niet opkomen. Iets met achterwerk of zo.


4 – Vertrouwen burger in gemeenteraad en wethouders
Dat een meerderheid van de gemeenteraad regelmatig foute beslissingen neemt, is tamelijk ernstig.
Een grote fout is vooral het niet kritisch naar ambtelijke stukken kijken. De raadsleden zijn op papier de baas, maar de meeste (vooral de coalitie-raadsleden) zijn brave ja-knikkers. Ambtenaren zijn de baas bij de gemeente Oldambt en de politiek volgt braaf wat de ambtenaren voorkauwen.
Wat ook niet helpt, is dat een deel van de raadsleden zelf ambtenaar is in een andere gemeente of bij rijksoverheidsdiensten. (Bij de PvdA zelfs 3 van de 4.) Zij hebben het volste vertrouwen in het ambtenarencorps.

De agenda van de raadsvergaderingen laat goed zien hoe dat in zijn werk gaat. Een ambtenaar van de gemeente is vele uren bezig met het opstellen van een document over een onderwerp waarover de raad uiteindelijk moet beslissen. Het doorlezen van een dergelijk document, begrijpen en kritische vragen stellen, kost veel tijd. Als je het goed wilt doen als raadslid kost dat zeker 10 tot 20 uur per week. Zeker voor kleine partijen is dat best moeilijk. Helemaal als je ook nog eens een volledige baan (38 uur) en gezin hebt.

Een raadslid krijgt geen salaris, maar een onbelaste vergoeding die afhankelijk is van de grootte van een gemeente. In het Oldambt ca Eu 1200,- per maand. Met nog een baan van 20 uur per week er naast, heb je een bescheiden maandsalaris. Maar wie wil zo ver gaan?

Op deze website wordt regelmatig kritiek op de gemeenteraad geleverd, maar uiteraard weet ik ook wel dat het verdraaide moeilijk is om als raadslid je werk goed te doen. In de grotere fracties is dat wat gemakkelijker, omdat de taken over meerdere mensen verdeeld kunnen worden, maar helaas worden besluiten daar vaak genomen door het bestuur. Als raadslid van een coalitiepartij word je geacht mee of tegen te stemmen zoals het bestuur dat bedacht heeft. Een ja-knikker dus.


5 – Hoe dan wel?
Raadsleden nemen nu een beslissing op basis van een document dat door een ambtenaar is opgesteld. Wat de drie voorbeelden in dit artikel laten zien, is dat het niet bepaald objectieve stukken zijn. De raad moet vaker zelf rapporten laten opstellen door een extern bedrijf i.p.v. uitgaan van wat de ambtenaren schrijven. Dat voorkomt sturing.

Waar de partijen nu voor staan tijdens een raadsvergadering is onduidelijk. Na afloop van een raadsvergadering is er geen toelichting op de site van de partijen of de gemeentelijke site waarom een partij voor of tegen een voorstel heeft gestemd. Eigenlijk zou dat van tevoren al bekend moeten zijn. Dan kunnen betrokken burgers vooraf vragen stellen. Het idee dat de partijen via de stembusuitslag de kiezers vertegenwoordigen is lachwekkende onzin. Meer dan de helft van de kiezers komt niet eens meer opdraven wegens gebrek aan vertrouwen. Het is eigenlijk de dictatuur van de minderheid.

Een andere optie zou een online burgerraadpleging kunnen zijn. Die is gekoppeld aan de agenda van een raadsvergadering. Dat is een A4 met daarop de voor- en nadelen van een bepaald voorstel. Burgers kunnen voorafgaand aan de raadsvergadering hun mening geven. Het is niet bedoeld als referendum.

Maar een referendum is natuurlijk wel het ultieme democratische middel om de mening van de burger te polsen.

Wat betreft de opkomst bij de verkiezingen maakt het niet uit hoeveel kiezers komen opdagen. Er is geen enkele stimulans voor de raadsleden om daar iets aan te doen. Stel nu dat de hoogte van de vergoeding van de raadsleden gedeeltelijk wordt gebaseerd op de opkomst van de kiezers. Hoe zou dat in de praktijk uitpakken?

Sommige partijen menen dat raadsleden kennis van zaken hebben. Waar dat op gebaseerd is, is onduidelijk.
Kwam ter sprake tijdens de stemwijzer van 2018. De partijen die dat vinden, staan hieronder. Daarom zou een referendum te zwart/wit zijn. Tja, uiteindelijk moet er toch voor of tegen gestemd worden.

Vraag stemwijzer 2018

Toelichting tegenstanders referendum:

CDA
“Het CDA is er uiteraard voor dat bewoners hun mening kunnen uiten over belangrijke onderwerpen. Een referendum vinden wij echter geen goed middel om de mening van de bewoners te weten te komen. De vraagstelling is vaak heel zwart-wit: voor of tegen. Bij bijna alle onderwerpen moet de zaak van alle kanten goed worden bekeken. Daar zijn nu juist de raadsleden voor gekozen.”

Partij voor het Noorden Oldambt
“De Partij voor het Noorden vraagt zich af wie er dan de grens bepaalt tussen belangrijk en onbelangrijk in de onderwerpen. We hebben een democratisch gekozen gemeenteraad met, als het goed is, zichtbare raadsleden die dicht bij de mensen staan. “

VVD
“Onderwerpen zijn nooit zwart/wit. Enkel voor of tegen doet geen recht aan de vaak complexe vragen. Goede voorlichting en overleg met alle betrokkenen is de beste oplossing.”


Conclusie
Wat de drie miskleun voorbeelden laten zien, is dat de coalitiepartijen en een deel van oppositie niets begrijpen van het besturen van een gemeente. En dat zijn nog maar drie voorbeelden. Op deze website staan er nog meer. De raadsleden die namens de vier coalitiepartijen als ja-knikker fungeren voor allerlei kromme college-besluiten zouden zich diep moeten schamen voor hun onnozelheid. Helaas is het niet mogelijk om ze op staande voet te ontslaan. Sterker nog, een deel staat weer hoog op de kieslijst van de collegepartijen en zal mogelijk ook nog wel worden herkozen. “Dat is democratie”, zegt u? Tja, het zal wel.

Nieuwe gemeenteraad 2018 – Meerderheid is minderheid

In 2014 is de Bond van Oldambtster Belastingsbetalers “opgericht” en van start gegaan met een artikel over de begroting van het destijds net aangetreden college. Dat is een mooie gelegenheid om de plannen van het nieuwe college voor de komende 4 jaren tegen het licht te houden.

Vertrouwen 1 – Opkomst
In maart 2018 kregen de inwoners van het Oldambt de kans om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Helaas vond amper 50% van de kiezers het de moeite waard om hun stem uit te brengen. Wanneer we de opkomstcijfers van de landelijke en gemeentelijke verkiezingen naast elkaar leggen (tabel 1 en 2), wordt pijnlijk duidelijk dat de Oldambtsters weinig vertrouwen hebben in de lokale politiek.

Gemeenteraad200920142018
opkomst42,3%55,5%50,2%
Tabel 1. Opkomst gemeenteraadsverkiezingen in Oldambt

Het absolute dieptepunt was 2009. In dat jaar werden de gemeenten Reiderland, Scheemda en Winschoten gedwongen samengevoegd.

2e Kamer20122017
opkomst72,9%78,3%
Tabel 2. Opkomst 2e Kamer verkiezingen in Oldambt

Het is best wel bijzonder dat de Oldambtsters meer vertrouwen hebben in de politici die verder van hen afstaan dan de lokale bestuurders. Weliswaar hebben de burgemeester en wethouders de afgelopen jaren hun best gedaan om de burger op te zoeken door bij allerlei activiteiten aanwezig te zijn, maar dat is blijkbaar niet voldoende. Uiteindelijk worden de dames en heren politici beoordeeld op genomen besluiten. Inwoners van deze gemeente hebben vaak andere ideeën over wat juist en onjuist is. En dan praat ik nog niet eens over het prijskaartje wat aan sommige beslissingen hangt.


Vertrouwen 2 –  Stemwijzer
Dat er alle reden is voor gebrek aan vertrouwen wordt nog eens bevestigd als naar de Oldambtster stemwijzer wordt gekeken. Bij stelling 2 wordt gevraagd of over belangrijke zaken een referendum moet worden gehouden.

(Klik voor groot)

De handtekeningenactie tegen sloop van de Klinker in 2008 leverde ruim 13000 handtekeningen op. Weliswaar werd de actie opgezet door bezorgde burgers i.p.v. de gemeentepolitiek, maar het was wel een perfect onderwerp voor een referendum geweest. Wanneer burgers zo massaal nee zeggen, moet dat toch een duidelijk signaal zijn voor de politiek. Niet dus. De PvdA vond het maar vervelend dat burgers ook een mening hadden en meende de handtekeningenactie zelfs in een kwaad daglicht te moeten stellen. (Hoi Jans Pals en Klaas Wolterman)

Volgens de stemwijzer vinden CU, CDA, PvhN en VVD dat raadsleden beter in staat zijn om tot een weloverwogen beslissing te komen dan de gemiddelde burger. Dat is nogal aanmatigend.

Argumentatie tegenstanders referendum (klik voor groot)

De artikelen op deze website laten duidelijk zien dat raadsleden helemaal niet in staat zijn om weloverwogen een beslissing te nemen. Over enkele weken staat hier het artikel over de bouw en exploitatie van het Cultuurhuis. Daarin wordt nog eens overduidelijk aangetoond dat de gemeenteraad volstrekt ongeschikt is om over grote projecten te beslissen.

Ook in het nog te verschijnen artikel over de versterking van het Winschoter centrum, Binnenstad Beter, waar 26 miljoen in is gestoken, wordt dat weer pijnlijk duidelijk. Misschien word ik daarom wel op het hoogste ambtelijke nivo tegengewerkt bij het schrijven van dat artikel (hoi Anton). Is overigens zinloos, want ik ga er 2x zo hard tegenaan.
Het 3e foute project is inmiddels in aantocht, namelijk de Poort van Winschoten. De kern van dat plan is de uitbreiding van het gemeentehuis met 2400m2 naast de Hema. Voorlopige bouwkosten 9 miljoen. Gezien de sterk stijgende bouwkosten mogen daar gerust een paar miljoen bij worden opgeteld. Een volkomen overbodig prestigeproject. Helaas wordt het project zelfs op verzoek van de raad uitgevoerd. Was een mooie vraag voor de stemwijzer geweest.


Vertrouwen 3 – Meerderheid is minderheid

De komende 4 jaar wordt het Oldambt bestuurd door een coalitie bestaande uit PvdA, PvhN, SP en VVD. In de vorige coalitie zat het CDA, maar die is ingeruild voor de VVD. De poppetjes zijn afgezien van de VVD-wethouder hetzelfde gebleven.

Hoe groot is nu het percentage van de kiezers dat door deze 4 partijen samen wordt vertegenwoordigd?

PvdA + PvhN + SP + VVD = 14,5% + 9,6% + 12,8% + 12,8% = 49,7%

Van de kiezers kwam 50,2% opdagen.

Bovenstaande coalitie vertegenwoordigt dus 50,2 * 49,7 = 25% van de kiezers. Betekent dat een minderheid van 25% van de inwoners allerlei zaken gaat bepalen voor de meerderheid van 75%.


Vertrouwen 4 – Nieuw college

Het nieuwe college heeft een 22-pagina’s tellende plan (coalitieakkoord) opgesteld over wat men de komende 4 jaren wil gaan doen. De repro-afdeling heeft waarschijnlijk overuren moeten maken om er iets moois van te maken, want inhoudelijk is het een leeg stuk vol clichés, die op iedere gemeente zouden kunnen slaan.

Daarnaast is het taalgebruik dusdanig ambtelijk, dat het voor de gewone burger niet te volgen is.
Hier wat voorbeelden.

“We werken samen met voorscholen en onderwijs aan doorlopende leerlijnen tot 23 jaar.” – pagina 1

En hier nog zo’n prachtzin:

“Kansen zoals de circulaire economie ons biedt, het nog onbenutte potentieel van ons prachtige landschap en Oldambt als hub voor nieuwe en creatieve ondernemers.” – ook pagina 1

Het dieptepunt is wel bijlage 2, genaamd “Global goals”. Dat gaat over nationale en internationale zaken als armoede in de wereld, industrialisatie, schoon water en goede sanitaire voorzieningen. Dat zijn allemaal zaken waar de gemeente Oldambt niet over gaat of hier niet aan de orde zijn. (Zelf lezen kan hier).

 

Concentreer je op regionale kerntaken, zoals werk en inkomen. Bijna alles draait om geld. Haal hier bedrijven naar toe door goedkope bedrijfsgrond aan te bieden. Die is in ruime mate voorhanden. Dat levert werk en geld op. Het verbieden van een outlet in de Toekomst in Scheemda is wat dat aangaat een gemiste kans. Als iemand een niet-agrarische bestemming heeft voor een boerderij, ga dan als gemeente niet zeuren over het bestemmingsplan, maar help zo iemand. Hou op met ondernemers pesten via OZB en reclamebelastingnonsens.

Stel een gebouw beschikbaar voor serieuze startups, bijvoorbeeld in de oude bibliotheek. En ondersteun meer initiatieven als het onlangs geopende Virol leer-werkproject. Dat is heel wat zinvoller dan het geldverspillende Synergon-monster dat met haar aanwezigheid op allerlei terreinen zorgt voor concurrentievervalsing. (Hoop ik nog eens een artikel over te schrijven.)

Betekent dus ook geen ambtenarenkantoor naast de Hema, maar die kavel verkopen aan een projectontwikkelaar om daar een winkel of horecazaak neer te zetten. Aangezien de gemeente niet hoeft te bouwen, bespaart het ook nog eens belastinggeld. Ook voorkomt dat het wegvallen van parkeerplaatsen dichtbij het centrum. Die zijn nu juist zo belangrijk voor snelle boodschappen of als parkeerplek voor mensen die geen grote afstanden kunnen lopen. Auto’s parkeren bij de voormalige Tramwerkplaats zoals nu het plan is, gaat vanwege de afstand niet werken. Klanten worden alleen maar weggejaagd.

Maak van ambtenaren meewerkers in plaats van tegenwerkers. Wanneer iemand een huis wil bouwen en iets is strijdig met regels of bestemmingsplan, kom dan met suggesties hoe dat op te lossen i.p.v. te roepen “nee, mag niet”.

In het coalitieplan wordt ook de aanleg van snel internet in de buitengebieden genoemd. Dat is een al jaren voortsukkelend dossier. Ik heb daar al meerdere stukken over geschreven waarin ook suggesties worden gedaan hoe mogelijk de zaak aan te pakken. De verantwoordelijke wethouder, mevrouw Broekhuizen, zat 4 jaar geleden te blabla-en over Brussel (de EU) en de Wereldbank die zouden helpen met het probleem op te lossen. Wat een naïviteit om te denken dat dergelijke organisaties zich op lokaal niveau met zulke zaken bezighouden.

Zelfs een compleet plan, inclusief financiering, opgesteld door een oud-directeur van KPN die in Winschoten woont, is ondanks gesprekken met politici en de wethouder aan de kant gegooid. Het kostte de gemeente note bene niks. Ook Oldambt Verbindt pakte het niet op. Een plan is blijkbaar alleen maar goed als het door de gemeente is bedacht. Blijft een kwestie van ego’s.

En gaat er nog wat gebeuren aan de Oldambtpleinrotonde?  Is het nou zo erg om toe te  geven dat de zogenaamde shared space een mislukking is? Stug blijven volhouden dat er niks aan de hand is, geeft de burgers niet veel vertrouwen. Oplossing is relatief simpel. Belangrijk is dat fietsers in de binnenste ring blijven en niet op het voetgangersdeel mogen komen. Creëer bijvoorbeeld een afscheiding in de vorm van bloemperken tussen fiets- en wandelgebied. Een halve meter breed is al ruim voldoende. Ook kunnen daar de lantaarnpalen in gezet worden die nu bijna midden op het fietspad staan.

En staat de aanpak van de desolate omgeving rond Cultuurhuis + supermarkten ook op de lijst? En het groenonderhoud?


Vertrouwen 5 – Begroting van 2019
Die begroting laat een tekort zien van 2 miljoen euro. Boosdoener is de jeugdzorg. Die kosten zijn niet alleen in het Oldambt sterk gestegen, maar in veel meer plaatsen. De landelijke overheid heeft de jeugdzorg overgeheveld naar gemeenten. Deze hebben daar ook minder geld voor gekregen. Als er minder geld is, kun je het ook niet uitgeven. Blijkbaar gebeurt dat wel, waardoor de lokale belastingbetaler er voor opdraait. De wethouder van financiën, meneer Swagerman, haalde z’n schouders op, net als bij de 2 ton extra voor het WVV-kunstgrasveld, en zei “tis nait aans”.

Het lijkt me dat je toch gaat uitzoeken waar dat enorme tekort door wordt veroorzaakt. En kom alsjeblieft niet aan met zielige verhalen over arme mensen. Daar geloof ik niet in. Kijk maar eens naar onderstaande tabel.

PlaatsSlochterenOldambtPekelaNaardenBellingwedde
Bedrag€ 907,-€ 1283,-€ 1457,-€ 1592,-€ 1682,-
Tabel 3. Zorgkosten per kind in 2014 (Bron: zorgprismapubliek.nl)

(Opm: In Bellingwedde was lange tijd een AZC. Dat is mogelijk een verklaring voor de hoge kosten.)

De gemeente Naarden met een heel andere sociale structuur als Oldambt geeft nog veel meer per kind uit. Ja, de cijfers zijn een paar jaar oud, er waren geen actuelere, maar het gaat om de lijn. [Zelf kijken kan hier]

 

Vanuit uit financieel oogpunt is het positief dat de komende 6 jaar 60 ambtenaren met pensioen gaan, waaronder de gemeentesecretaris (64 jaar). Dat bespaart een boel geld. Even voor alle duidelijkheid. Een compact, gedreven ambtenarenkorps is een zegen voor de gemeente. Niet die 375 man/vrouw van nu met mensen als Anton, Auke, Piet, Henk en Hans.


Vertrouwen 6 – Respect
Als afsluiter nog een citaat uit het coalitieplan van het nieuwe college.

“Door samen te werken en ‘stenen’ met mensen te verbinden, maken we completer beleid en nemen we weloverwogen en gedragen beslissingen. Dat doen we niet alleen, dat kan alleen samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners, raad, college en de regio.”

Dat klinkt mooi. De praktijk is helaas anders.
Luisteren naar de burger is 1 ding, maar doe daar dan ook iets mee. Aardig voorbeeld is de commotie over het opzetten van een zonnepanelenpark begin dit jaar in Finsterwolde. Laat de directe buurtbewoners zelf stemmen (huis-aan-huis enquête bijvoorbeeld) en gebruik dat als leidraad voor het raadsbesluit. De raad vindt het maar een lastig probleem. Waarom? De omwonenden hebben de lasten, alle anderen die er niet wonen, de lusten.

Een stukje verderop in de polder is ruimte zat. Leg het zonnepanelenpark daar maar neer. Het wrange is dat de buurtbewoners via de landelijke heffing op energie ook nog eens meebetalen aan de aanleg van zo’n park. Dat de gemeente meent ook rekening te moeten houden met de belangen van de zonnepanelenpark-investeerder en grondeigenaar om haar steentje bij te dragen aan de energieopwekking is onnozel. Dat is geen gemeentelijke taak. Los daarvan zijn zon- en windenergie geen stabiele bronnen. Het is leuk voor erbij, maar niet als serieuze energiebron. (Heb zelf 14 panelen op het dak liggen en spreek uit ervaring.) Op de website energieopwek.nl zijn die schommelingen heel goed te zien. Het gebruik van alternatieve energie wordt vooral gedreven door blind enthousiasme i.p.v. goede technische, onderbouwde argumenten.

De enige die beter worden van wind- en zonnepanelenparken zijn de grondeigenaren en investeerders. Zijn verdienen er grof geld aan.

 

De gemeenteraad is officieel de baas in de gemeente, maar zij beslist naar verhouding over maar heel weinig onderwerpen. Per jaar wordt er ca 10x vergaderd en over 6 tot 9 onderwerpen gestemd. Een deel daarvan gaat over relatief onbelangrijke zaken of regionale samenwerkingsverbanden waarop de Oldambtster invloed vrijwel nihil is. Dat is vooral interessantdoenerij. Brengt uiteindelijk niks. De lijst met genomen besluiten staat hier.

Die lijst met te nemen beslissingen zou meer over lokale zaken moeten gaan. En dan ook nog eens 2x per maand i.p.v.1x. Dan heb je als raad ook meer invloed. Nu wordt het grootste deel van de dagelijkse beslissingen door de burgemeester en wethouders genomen.

Ondanks dat er veel fout gaat, is het wel gepast dat wij als burgers respect hebben voor de raadsleden. Het is geen gemakkelijke functie en kost een hoop tijd als je het goed wilt doen.

Aan de andere kant zal een politicus dat respect moeten verdienen door zich op geloofwaardige wijze in te zetten voor de gemeente. Ook in de communicatie naar de burger toe valt er nog heel wat te verbeteren. Vrijwel geen enkele partij zet na afloop van een raadsvergadering een samenvatting op de eigen website met haar standpunten. Het is volstrekt onduidelijk waar een partij voor staat. Zo blijft een vergadering vooral een onderling “feestje”.

Dit artikel heeft als titel “meerderheid is minderheid”. Dat heeft alles te maken met vertrouwen.
Vertrouwen dat door de politiek dient te worden gewonnen op basis van verstandige besluiten. Gezien de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen heeft een flink deel van de kiezers daar zo z’n bedenkingen bij.


Naschrift
In dit artikel wordt het binnenkort te verschijnen verslag over de bouw en exploitatie van het Cultuurhuis al even aangestipt. Dat is geen toeval. Het Cultuurhuis is één van de grootste projecten van de afgelopen decennia. Het is beschamend, dat een meerderheid van de gemeenteraad het niet nodig vond om een rapport te laten opstellen. Daarom heeft BOB het maar gedaan.

Het is het grootste artikel wat tot nog toe op deze website is gepubliceerd. Om het de aandacht te geven die het verdient, zal er publicitair gezien stevig aan de weg worden getimmerd.

Waarom de gemeenteraad anders denkt dan de burger (2015)

De gemeenteraad zou een afspiegeling van de maatschappij moeten zijn wil zij de belangen van de burgers goed vertegenwoordigen, maar helaas is dat niet het geval. Onderstaande tabel laat pijnlijk zien waar het mis gaat. Bijna de helft (44%) van de raadsleden werkt bij de overheid of bij een semi-overheidsbedrijf als de gezondheidszorg. In de echte maatschappij is dat ca 12%.
Slechts 4 personen (16%) zijn werkzaam in het bedrijfsleven.
Voor 3 van de 4 wethouders en de burgemeester geldt hetzelfde. Altijd werkzaam geweest bij de overheid of semi-overheid. Nog nooit in een echt bedrijf gewerkt.

Waarom is dat zo belangrijk? Het bedrijfsleven moet zelf de broek ophouden. Betekent concreet tegen zo laag mogelijk kosten en door efficiënt te werken geld proberen te verdienen. De inkomsten van gemeenten daarentegen zijn voor een groot deel afhankelijk van belastinggeld. Het meeste via de landelijke overheid en een deel via bijvoorbeeld de OZB. Geld tekort? Geen probleem, gewoon de belasting verhogen. Dat is een heel andere manier van denken. Daarnaast worden politieke beslissingen nogal eens genomen op basis van idealisme. En dat is niet altijd de voordeligste oplossing. Een gemeente hoort in mijn ogen het geld van haar burgers zo goed mogelijk te besteden. Daar hoort geen politiek hobbyisme bij.

Tabel 1 – Raadsleden (totaal 25) gemeente Oldambt beroepssector

PartijBedrijfsleven(semi-)OverheidUitkeringPensioen
CDA1--1
CU-1--
D66-2--
OA--1-
PvdA13--
PvhN-21-
SP122-
VCP-21-
VVD11--
vd Wal---1
Totaal41352
Opmerking: Enkele raadsleden werken in de zorgsector. Die zijn in de categorie semi-overheid ingedeeld. 1 raadslid VCP ontbreekt (update 4-4-2015)

Tabel 2 – Burgemeester en wethouders voormalige beroepssector

PartijBedrijfsleven(semi-)OverheidUitkeringPensioen
CDA (Van den Aker)-1--
D66 (burgemeester Smit)-1--
PvdA (Broekhuizen)-1--
PvhN (Boon)-1--
SP (Swagerman)1---
Totaal14--
Opmerking: Het raadslidmaatschap is een bijbaan. Burgemeester en wethouder is een fulltime baan.

Oplossing
Partijen zouden zelf moeten zorgen voor een evenwichtige opbouw van hun kandidatenlijst. Dat is niet gemakkelijk, want er zijn maar weinig mensen lid van een politieke partij.  Onder de mensen die het wel zijn, is de animo om in de raad te gaan zitten niet groot, o.a. wegens tijdgebrek. Daar kun je als partij best iets aan doen door er voor te zorgen voor dat je raadsleden zo efficiënt mogelijk werken. Dat betekent dus niet iemand een 100-pagina’s tellend rapport laten doorlezen, maar alleen een samenvatting van 1 pagina met voor- en nadelen.
Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld een ambtelijk advies.
Dat advies moet in heldere taal geschreven zijn, dus niet in formele, ambtelijke volzinnen. Ook weer maximaal 1 A4 en vervolgens de voor- en nadelen. Bij belangrijke zaken zou een onafhankelijke rekenkamer een second opinion kunnen uitbrengen.
En wat is er overigens op tegen om de burger zelf te laten stemmen over de maandelijkse beslissingen die de raadsleden nemen? Technisch gezien is het niet moeilijk om de burger aan de hand van z’n Sofi-nummer digitaal te laten stemmen. Komt al aardig in de buurt van mijn ideaal waarbij de raad alleen nog een advies geeft en ik als burger zelf wel of niet akkoord ga met een raadsvoorstel.